Wielwijk

Burgerwetenschap in Wielwijk

Wielwijkers meten klimaat en woonbeleving

Wielwijk is volop in beweging! Er gebeurt van alles. Ook op het vlak van de inrichting van de wijk. Op verschillende plekken zijn flats gesloopt. Er komen borden van nieuwbouwprojecten. 14 jaar geleden al vroeg de gemeente Dordrecht Wielwijkers om hun ideeën te delen voor hun wijk. Door de economische crisis en de crisis in de bouwsector is het bouwen vertraagd, maar de doorstart is ingezet. En opnieuw vragen we burgers om hier een rol in te spelen. Want we gaan meten of alle acties ook de gewenste resultaten opleveren. Met behulp van burgerwetenschap!

De gevolgen van klimaatverandering merken we ook in Wielwijk. Wateroverlast bij hevige regenval, bijvoorbeeld in het Wielwijkpark. Op zeer warme zomerdagen hebben we last van ‘hittestress’ in straten met weinig groen. Daar gaan we wat aan doen. Onder andere door de herinrichting van het Wielwijkpark. De M.H. Trompweg is nu nog een brede asfaltbaan. Die gaat plaatsmaken voor de ‘Tromptuinen’. De verbindingsweg die nu dwars door de wijk loopt, verleggen we naar de rand van de wijk. Het wordt dus een meer parkachtige omgeving met meer ruimte voor groen en water.

Life Critical
De ontwikkelingen in Wielwijk gebeuren mede met steun van het Europese project ‘Life Critical’. Bijzonder is dat we gaan meten wat de effecten zijn van alle maatregelen die we in Wielwijk nemen. En dat we dat niet alleen als gemeente doen, maar samen met de Wielwijkers.

Vaak is er bij herinrichtingsprojecten een hoger doel. Vervolgens wordt bepaald wat we gaan doen om dat doel te bereiken. Dat kan zijn door het toevoegen van woningbouw, door de soorten woningen te veranderen, groen toe te voegen, herinrichting van het park en zo verder. Vervolgens voeren we het uit. En dat is het dan meestal. ‘Life Critical’ stelt geld beschikbaar om te meten of de maatregelen ook ècht het gewenste effect opleveren. Hebben de Wielwijkers na de herinrichting inderdaad minder last van wateroverlast? Minder last van hittestress? En is de woonbeleving inderdaad vooruitgegaan? Die metingen doen we niet alleen achteraf. We gaan ook vóór de start van de herinrichting de huidige situatie in kaart brengen. Daarvoor zal de gemeente metingen doen, maar we willen ook heel plaatselijk gegevens verzamelen. En daar hebben we de burgers bij nodig.

Sensoren in de wijk
Wijkbewoners die meehelpen met het verzamelen van meetgegevens, dat noemen we ‘burgerwetenschap’ of op z’n Engels: ‘citizen science’. Wat gaan we allemaal meten? Daar hebben we zo onze ideeën over, maar de wijkbewoners kunnen ook onderwerpen aandragen die we gaan meten. Hoe staat het bijvoorbeeld met de mate van wateroverlast? Hoeveel neerslag valt er dan? Hoe is de luchtkwaliteit? Hoe warm wordt het precies op snikhete dagen? Hoe zit het met stikstof? Om dit allemaal te kunnen meten, werken we in het Life Critical project samen met het bedrijf Imec. Dit bedrijf ontwikkelt sensoren. Die sensoren kun wijkbewoners – als ze dat wil – in huis ophangen. Maar het kan ook in de tuin of aan het balkon. Ook in de openbare ruimte hangen we sensoren op. Zowel in de gebieden die vergroenen, als de gebieden die blijven zoals ze zijn. Zo krijgen we inzicht in het verschil.

Wanneer gaan we meten?
We verzamelen nu alle ideeën hoe we de metingen kunnen aanpakken. In 2020 trekken we de wijk in, zodat de bewoners hierop kunnen reageren en ook ideeën kunnen aandragen die we bij de metingen kunnen meenemen. Daarvoor organiseren we inspraakmogelijkheden. Daaruit komen activiteiten voort die we samen met de bewoners gaan opzetten. Zodat dit echt een project voor en met de wijk wordt. Het traject van meten en monitoren loopt tot 2025. De herinrichting van Wielwijk is ruim voor die tijd klaar. Maar als we alle maatregelen hebben uitgevoerd, willen we vooral ook de effecten ervan goed in kaart brengen.

Jouw foto in de wijk?
Hoe meet je zoiets als ‘kwaliteit van woonbeleving’? Dat gaat met een sensor niet lukken. Klopt. Maar het kan bijvoorbeeld wel met foto’s! En hier doen we al meteen een oproep aan de wijkbewoners: maak nu alvast foto’s van je straat, buurt, van de wijk, kortom je woonomgeving. En maak de komende jaren foto’s van de veranderingen die je ziet. We hopen door de foto’s te zien hoe het aanzicht en het gebruik van de wijk door de jaren heen verandert. Zo ontstaat er een beeldbank van Wielwijk voor, tijdens en na de herinrichting. Dus: aarzel niet en bombardeer ons met jullie inzendingen! Er komt ook een bord in de wijk te staan van Life Critical. Wie weet, prijkt daar binnenkort wel jóuw foto op! Let in verband met de privacy er wel op dat mensen niet herkenbaar met hun gezicht op de foto staan. Je kunt je foto’s mailen naar: HJN.Heinen@dordrecht.nl of R.Bosua@dordrecht.nl.

Voorbeeldwijk
Wethouder Marco Stam (ruimtelijke kwaliteit, wonen en klimaatadaptatie) is opgetogen over de ontwikkelingen in Wielwijk: “Het is zo mooi dat we in Wielwijk een paar vliegen in één klap slaan. Aantrekkelijke nieuwe woningen, veiliger verkeer, een mooi groen park dwars door de wijk. En we zorgen ervoor dat de wijk zware regenbuien èn hitte beter aankan. Wielwijk is hiermee voor mij echt een voorbeeldwijk!”

Ook in internationaal opzicht is Wielwijk een voorbeeldwijk. Want wat we hier doen in samenwerking met buurtbewoners, gebeurt nog niet vaak. Europa kijkt met grote belangstelling naar dit project. Vandaar ook hun bereidheid om in Wielwijk te investeren en de komende jaren te blijven samenwerken. Hoe we de metingen met de wijkbewoners aanpakken en welke resultaten daaruit voortkomen, is waardevolle kennis voor Dordrecht en andere Europese steden. Zij kampen met dezelfde vragen hoe ze hun stedelijke gebieden kunnen herinrichten, rekening houdend met de gevolgen van een veranderend klimaat.

Kennisdeling
Andere steden die in het project Life Critical met ons samenwerken, zijn Bradford in het Verenigd Koninkrijk, het Belgische Gent en de Noorse stad Bergen. We delen met elkaar hoe wij het in onze stad aanpakken, welke kennis we opdoen en hoe de partners deze kennis ook in hún stad kunnen toepassen. Heb jij vragen over ‘Life Critical’? Of wil je meer informatie? Neem dan contact op met Rik Heinen (HJN.Heinen@dordrecht.nl) of Ronald Bosua (R.Bosua@dordrecht.nl) van de gemeente Dordrecht.